Gaslighting, bir kişinin karşısındakinin algısını, hafızasını ve duygularını sistematik biçimde sorgulatarak onu kendi gerçekliğinden şüphe eder hale getirmesidir. Adını, bir kocanın evdeki gaz lambalarının ışığını kısıp eşinin bunu fark etmesini "hayal görüyorsun" diyerek inkâr ettiği eski bir oyundan ve filmden alır.
Nasıl görünür?
"Ben öyle bir şey söylemedim, uyduruyorsun."
"Fazla hassassın, her şeyi büyütüyorsun."
"Kimse sana inanmaz, hafızan zaten kötü."
"Bunu senin iyiliğin için yapıyorum."
Tek seferlik bir tartışmada yanlış hatırlamak herkesin başına gelebilir. Gaslighting'i ayıran, bu tavrın tekrarlayıcı olması ve zamanla kişinin kendi yargısına güvenini aşındırmasıdır.
Neler hissettirir?
Sürekli kafa karışıklığı ve "ben mi abartıyorum?" sorusu.
Karşındakine bir şey söylemeden önce kelimeleri defalarca tartmak.
Sık sık özür dilemek, neden dilediğini bilmeden.
Eskiden olduğun kişiden uzaklaştığını hissetmek.
Kendini korumak için
Yaşadıklarını not al: Olayları tarih ve ayrıntılarıyla yazmak, hafızana güvenini korumana yardım eder.
Dışarıdan bir göz edin: Güvendiğin bir arkadaşla ya da uzmanla konuşmak, durumu daha net görmeni sağlar.
Tartışmayı kazanmaya çalışma: Gerçekliği kabul etmeyen biriyle sonuçsuz tartışmalar enerjini tüketir. "Benim yaşadığım bu, farklı hatırlıyoruz" deyip konuyu kapatabilirsin.
Sınır koy ve gerekirse uzaklaş: Bazen kendini korumanın tek yolu ilişkiden mesafe almaktır.
Gaslighting romantik ilişkilerde, ailede ya da iş yerinde görülebilir. Fiziksel ya da duygusal şiddet içeren bir ilişkide olduğunu düşünüyorsan, güvenliğin önceliklidir: Acil durumda 112'yi arayabilir, ALO 183 hattından destek alabilirsin.
